Amir ve Lehdar Banka Birbirini Tanımasa Bile Akreditif Kurulabilir mi?

Örnek

A Bank ile X Bank birbirini tanımıyor.

Bunun üzerine doğrudan:

şeklinde göndermek zorunda değiller.

Bunun yerine araya bir muhabir/ihbar bankası girebilir.

UCP 600 Madde 9, akreditifin lehdara bir advising bank aracılığıyla ihbar edilebileceğini ve advising bank'ın başka bir bankayı second advising bank olarak kullanabileceğini açıkça düzenler.

Daha profesyonel çözüm: BIC/SWIFT ağı

Aslında "birbirini tanımıyor" meselesini SWIFT BIC adreslemesi çözer.

Burada A Bank ile X Bank arasında doğrudan ilişki olmasa bile, aradaki banka zinciri üzerinden akreditif güvenli şekilde iletilebilir.

Üstelik UCP 600 Madde 9(b)'ye göre ihbar bankası, aldığı akreditifin görünürdeki gerçekliğini (apparent authenticity) kontrol ettikten sonra lehdara ihbar eder ve aldığı metni doğru şekilde yansıttığını teyit etmiş olur.

Peki teyit isteniyorsa?

Diyelim ki:

• Amir banka: ABC Bank Frankfurt
• Lehdar bankası: XYZ Bank İstanbul

ve bu iki banka arasında ilişki yok.

İthalatçı şöyle bir şart istiyor:

“Akreditif Türkiye'de birinci sınıf bir banka tarafından teyit edilecektir.”

Bu durumda amir banka MT700'de:

şeklinde ilgili bankadan teyit isteyebilir.

SWIFT'te 58a, requested confirmation party olarak tanımlanır; 49:CONFIRM ise teyit talimatıdır.

Fakat XYZ Bank, ABC Bank'ı tanımıyor diye otomatik olarak:

"Ben bu akreditifi teyit ederim."

demez.

Önce kendi risk değerlendirmesini, ülke/banka limitini, muhabirlik ve operasyonel durumunu değerlendirir.

Eğer kabul ederse:

UCP 600 Madde 8(b)'ye göre teyit bankası, teyidini akreditife eklediği anda dönülemez şekilde ödeme/negotiation yükümlülüğü altına girer.

Peki bankalar hiç tanışmıyorsa ilk temas nasıl kuruluyor?

Çok önemli: Bankalar birbirini tanımıyorsa akreditif "geçersiz" olmaz

Amir banka ile lehdar bankasının birbirini tanımaması, akreditifin kurulmasına engel değildir.

Çünkü akreditifin temel hukuki ilişkisi:

üzerinden kurulurken, diğer bankalar işlemin ihbar, teyit, ödeme, ibraz veya rambursman gibi fonksiyonlarını üstlenir.

ICC de issuing bank, advising bank, confirming bank, nominated bank ve beneficiary'nin rollerini birbirinden ayrı tanımlar.

Örnek işlem

Alpha Bank ile Beta Bank'ın daha önce doğrudan bir ilişkisi olmadığını varsayalım.

1. İthalatçı kendi bankasına başvurur

İthalatçı Alpha Bank'a:

“XYZ Makina lehine USD 500.000 tutarında, UCP 600'e tabi, teyitli ve görüldüğünde ödemeli bir akreditif açmak istiyorum.”

der.

Alpha Bank kendi müşterisini ve işlemi değerlendirir.

2. Amir banka teyit bankasını belirler

İthalatçı özellikle:

“Teyit Türkiye'de Beta Bank tarafından verilsin.”

diyebilir.

Alpha Bank'ın Beta Bank ile doğrudan muhabirlik ilişkisi yoksa bile bu mutlaka işlemin yapılamayacağı anlamına gelmez.

3. MT700 gönderilir

Alpha Bank akreditifi düzenler ve SWIFT üzerinden gönderir.

Kritik alanlar:

• 40A → Akreditif dönülemez.
• 49 CONFIRM → Beta Bank'tan teyit isteniyor.
• 58A → Teyit etmesi istenen banka Beta Bank.

4. Beta Bank akreditifi alır

Beta Bank:

“Bize SWIFT mesajı geldi, o halde otomatik olarak teyit bankası olduk.”

demez.

Önce kendi bankacılık değerlendirmesini yapar.

• Alpha Bank'ın kredi/risk durumu
• ülke riski
• işlem limiti
• Alpha Bank ile mevcut muhabirlik ilişkisi
• akreditif tutarı
• malın niteliği
• vade
• ödeme şekli
• teyit komisyonu
• yaptırım/uyum kontrolleri
• operasyonel şartlar

5. Beta Bank teyit vermeyi kabul ederse

Beta Bank:

diyerek teyidini ekler.

Böylece:

• Alpha Bank'ın taahhüdü
• Beta Bank'ın bağımsız teyit taahhüdü

oluşur.

6. Peki para nereden gelecek?

Burada rambursman mekanizması devreye girebilir.

Örneğin Alpha Bank'ın Beta Bank'ta hesabı olabilir veya Beta Bank'a rambursman yapma yetkisi verilebilir.

Teyit bankası:

“Uygun ibraz varsa ben ödeme yapacağım.”

der.

Rambursman bankası:

“Bu ödemenin karşılığını amir bankanın hesabından/amir bankanın yetkilendirmesi kapsamında sağlayacağım.”

işlevini görür.

Aynı banka iki rolü de üstlenebilir.

7. MT740 nerede?

Eğer ayrı bir rambursman yetkilendirmesi gerekiyorsa amir banka rambursman bankasına MT740 – Reimbursement Authorization gönderebilir.

Burada MT700 akreditifi, MT740 ise rambursman yetkilendirmesini ilgilendirir.

8. İhracatçı açısından işlem nasıl görünür?

İhracatçı aslında bütün bu banka ilişkilerini tek tek yönetmek zorunda değildir.

İhracatçı açısından:

“Benim lehime Beta Bank tarafından teyit edilmiş bir akreditif var.”

Bu yeterli olabilir.

İhracatçı malları gönderir. Belgelerini Beta Bank'a ibraz eder.

Belgeler akreditif şartlarına uygunsa:

ve arka planda:

çalışır.

En önemli ayrım

Amir banka ile lehdar bankasının birbirini önceden tanıması şart değildir.

Asıl önemli olan:

1. Akreditifin güvenli şekilde ihbar edilmesi
2. Teyit isteniyorsa teyit bankasının bunu kabul etmesi
3. Teyit bankasının gerçekten teyidini eklemesi
4. Ödeme/rambursman mekanizmasının kurulması

Ve burada SWIFT mesajları bankaların birbirini “tanımasını” sağlayan şey değildir; bankalar arasındaki mevcut muhabirlik/ilişki ağı, SWIFT adresleme ve ilgili bankacılık anlaşmaları üzerinden mesajların güvenli biçimde iletilmesini sağlar.

Uçtan uca SWIFT akreditif işlem zinciri

Önce küçük bir düzeltme de yapayım: Önceki mesajlarda bazı MT numaralarını fazla genelleştirdim. MT710/711, başka bir banka tarafından alınan akreditifin ihbarı için; MT740 rambursman yetkilendirmesi; MT742 ise rambursman talebi için kullanılır. Dolayısıyla bunların her biri farklı aşamayı temsil eder.

1. İthalatçı → Alpha Bank

“XYZ Makina lehine USD 500.000 tutarında dönülemez ve teyitli bir akreditif açın.”

2. Alpha Bank → Beta Bank: MT700

Ancak henüz “Beta Bank teyit vermiştir.” diyemeyiz. Bu yalnızca teyit talebidir.

3. Beta Bank'ın değerlendirmesi

• Alpha Bank'ın riski
• ülke riski
• işlem tutarı
• akreditif vadesi
• mal ve ülke
• yaptırım/uyum kontrolleri
• kendi teyit limiti
• teyit komisyonu
• ödeme ve rambursman koşulları

Kabul ederse teyidini ekler.

İşte bu noktada teyit oluşur.

4. İhbar zinciri

5. Rambursman mekanizması

Beta Bank aynı zamanda rambursman bankası olacaksa, Alpha Bank'ın ödeme için Beta Bank'a gerekli yetkiyi vermesi gerekir.

MT740'ın amacı:

“Bu akreditif kapsamındaki uygun rambursman taleplerini karşıla.”

6. İhracatçı malları gönderir

15 Ekim 2026 sevkiyat yapılır.

Belgeler hazırlanır:

• Ticari fatura
• Konşimento
• Paketleme listesi
• Menşe şahadetnamesi
• Sigorta belgesi
• vb.

7. İhracatçı → Beta Bank

İhracatçı belgelerini Beta Bank'a ibraz eder. Beta Bank belgeleri akreditif şartlarına göre inceler.

Eğer uygun ibraz (complying presentation) varsa:

8. Beta Bank → Rambursman

Beta Bank'ın yaptığı ödemenin karşılığı için rambursman mekanizması çalışır.

Burada aynı banka iki ayrı fonksiyonu yerine getiriyor:

9. MT742 nerede devreye giriyor?

10. Tüm zincir

Paranın arka plandaki bankacılık mekanizması ise ayrıca:

En önemli sonuç

Aynı banka birden fazla rol üstlenebilir.

Örneğimizde Beta Bank hem teyit bankası hem de rambursman bankası olabilir.

Ama bu rollerin her biri ayrı bir hukuki/operasyonel fonksiyondur.

Ve teyit, MT700'deki :49:CONFIRM talebinden ziyade, teyit bankasının teyidini gerçekten eklemesiyle ortaya çıkar.

Bu yapı, bizim ilk başta hazırladığımız “teyitli dönülemez akreditif” örneğini artık bankalar arası gerçek işlem akışına bağlamış oluyor.